Dieta w endometriozie – co jeść, aby złagodzić objawy? | Poradnia Pasieczna

Według WHO endometrioza dotyka około 10% kobiet w wieku rozrodczym na całym świecie. Jest to to przewlekła choroba estrogenozależna o podłożu zapalnym, w której błona śluzowa macicy (endometrium) występuje poza jamą macicy. Komórki endometrium mogą rozrastać się w różnych lokalizacjach, np. w jajnikach, pęcherzu moczowym, jelitach, otrzewnej, czy nawet płucach i mózgu. Zmiany te regularnie podlegają cyklom hormonalnym i namnażają się, w wyniku czego tworzą stan zapalny. Endometrioza powoduje ogromny ból, zaburzenia hormonalne i często jest podłożem niepłodności. Niestety przyczyn endometriozy nie zostały jeszcze poznane, a proces diagnostyczny trwa średnio między 5 a 10 lat. Przerażające, prawda?

Choć leczenie farmakologiczne i chirurgiczne odgrywa ważną rolę, coraz więcej specjalistów zwraca uwagę na ogromne znaczenie odpowiedniej diety w łagodzeniu objawów i poprawie jakości życia. Dieta może wpływać na zmniejszenie stanu zapalnego w organizmie, równowagę hormonalną oraz funkcjonowanie układu odpornościowego, co ma istotne znaczenie w przebiegu endometriozy.

W tym artykule…

Poznasz podstawowe zasady żywieniowe, które warto wdrożyć, aby wspomóc leczenie endometriozy, zmniejszyć dolegliwości bólowe i poprawić samopoczucie na co dzień.

Jak dieta może pomóc w zmniejszeniu bólu miesiączkowego?

Odpowiedni bilans diety ma naprawdę ogromne znaczenie i może bardzo mocno wspomóc płodność, a także przyczynić się do zmniejszenia bóli miesiączkowych. Warto tu powiedzieć o tym, że nie ma jednego idealnego modelu żywieniowego. Każdy rodzaj diety to tylko narzędzie do osiągnięcia celu. Każdy model żywieniowy powinien natomiast opierać się na podstawowych fundamentach:

Dieta powinna być przeciwzapalna, ponieważ endometrioza to choroba o podłożu zapalnym.
Dieta powinna zawierać składniki, które mają udokumentowane działanie przeciwbólowe.
Dieta powinna zawierać składniki, które wspierają jakość komórek jajowych i owulację, aby sprzyjać płodności.
Dieta powinna zawierać taką kaloryczność, aby dążyć u pacjenta do normalizacji masy ciała.
Dieta powinna zawierać adekwatną do naszego stylu życia ilość białka, tłuszczu oraz węglowodanów.
Podstawą każdego modelu żywieniowego jest higiena jedzenia, czyli posiłki powinny być spożywane w miarę możliwości regularnie co około 3-4 godziny. Ważne jest także to, aby nie podjadać i nie spieszyć się z jedzeniem!

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na poniższe elementy:

Przeciwzapalne przyprawy (cynamon, kardamon, imbir, goździki, kurkuma, oregano, bazylia, pietruszka, kolendra) mogą wpływać na zmniejszenie bóli miesiączkowych.
Kiszonki i fermentowany nabiał (kefiry, maślanki) mogą korzystnie wpływać na różnorodność mikrobiomu jelitowego.
Produkty bogate w żelazo i witaminę B12 (mięso, ryby, owoce morza, jaja, kasza gryczana, buraki, orzechy) – większość endopacjentek wykazuje niedobory ferrytyny oraz witamin z grupy B.
Produkty bogate w witaminę C (cytrusy, porzeczki) – witamina C w posiłkach zwiększa przyswajalność żelaza!
Wapń – niezbędny do wchłaniania witaminy B12, a także reguluje skurcze mięśni (w tym odpowiedzialnych za skurcze miesiączkowe) – mleko i jego przetwory, suszone figi, suszone morele, jarmuż, sezam i mak. Warto też wybierać wysoko zmineralizowaną wodę do picia.
Błonnik (świeże owoce i warzywa, siemię lniane, babka płesznik, produkty pełnoziarniste) – błonnik poprawia motorykę przewodu pokarmowego, wpływa na detoksykację organizmu, może też przyczynić się do poprawy lipidogramu (obniżającpoziom cholesterolu całkowitego i trójglicerydów), a także do regulacji glikemii poposiłkowej. Wpływa też na uczucie sytości, ponieważ opóźnia opróżnianie żołądka.

A skoro mowa o błonniku…

W endometriozie błonnik spełnia dodatkową, bardzo ważną rolę, mianowicie zmniejszenie wchłaniania estrogenów w jelicie i zwiększenie ich wydalania wraz z kałem. Pamiętasz, jak mówiłam na początku, że endometrioza jest chorobą estrogenozależną? Oznacza to, że może dochodzić do gromadzenia estrogenów, przez co tworzy się ich nadmiar. Nadmiar estrogenów nazywany jest przewagą estrogenową, co działa niekorzystnie – może nasilać bóle miesiączkowe, bóle piersi, PMS, a także przyczyniać się do rozwoju chorób nowotworowych. Jeśli spożywamy większe ilości błonnika, należy pamiętać o uzupełnieniu nawodnienia. W innym przypadku może dojść do zaparć.

A co z glutenem i laktozą?

Nie ma badań, które potwierdzałyby szkodliwość laktozy czy glutenu w kontekście endometriozy. Dlatego też moja praktyka opiera się na reakcji organizmu pacjenta – jeśli występują dokuczliwe objawy po spożyciu, to ograniczamy/eliminujemy. Jeśli nie, to nie widzę takiej zasadności.

Podsumujmy

Czyli jak mogą wyglądać Twoje przeciwzapalne posiłki:

Śniadanie – cynamonowa jaglanka na napoju roślinnym z borówkami i orzechami
brazylijskimi
II śniadanie – Sałatka z komosą ryżową, mozzarellą, świeżymi warzywami, suszonymi pomidorami i pestkami dyni
Obiad – pieczony dorsz z brokułami, kalafiorem, marchewką i batatami, polany na zimno oliwą z oliwek
Przekąska – Zielony koktajl na wodzie ze szpinaku, kiwi, cytrusów, awokado z dodatkiem nasion chia
Kolacja – Pieczony kurczak w curry z ryżem i warzywami

Bibliografia:

Piecuch M, Garbicz J, Waliczek M, Malinowska-Borowska J, Rozentryt P. I Am the 1 in 10 – What Should I Eat? A Research Review of Nutrition in Endometriosis. Nutrients. 2022 Dec 11;14(24):5283.
Saguyod SJU, Kelley AS, Velarde MC, Simmen RC. Diet and endometriosis-revisiting the linkages to inflammation. Journal of Endometriosis and Pelvic Pain Disorders. 2018;10(2):51-8.
Parazzini F, Viganò P, Candiani M, Fedele L. Diet and endometriosis risk: a literature review. Reprod Biomed Online. 2013 Apr;26(4):323-36
Szpunar-Radkowska H, Dieta w endometriozie, 2022